اگر از نظر شما هم علوم و فنون درس حفظی و سختی است یا نگران نمره امتحاننهایی آن هستید، پیشنهاد میکنم این مقاله را کامل بخوانید تا نظرتان درمورد علوم و فنون دوازدهم تغییر کند. علوم و فنون یکی از دروس تخصصی رشتهی انسانی است که هم در معدل نهایی و هم در نتیجهی کنکور تاثیر دارد. با یک برنامهی درست و شناخت دقیق بارمبندی رشته انسانی، رسیدن به نمرهی ۲۰ در این درس کاملا امکانپذیر است.
در این مقاله قدمبهقدم روش مطالعهی هر بخش، نکات طلایی کسب نمرهی کامل و اشتباهات رایج دانشآموزان در علوم و فنون دوازدهم را بررسی میکنیم.
این مقاله، صد و پانزدهمین مطلب از سری مطالب ماز درباره «مطالعه» است.
- شروع از اولین مقاله: با رعایت این ۳ اصل، مطالعه ات را باکیفیت کن.
- مقاله بعدی: چگونه در امتحان نهایی هندسه دوازدهم ۲۰ بگیریم؟
چرا درس علوم و فنون ادبی دوازدهم اهمیت دارد؟
علوم و فنون ادبی برای داوطلبان رشتهی انسانی در امتحانات نهایی ضریب حدود ۸.۶۸ را دارد که عدد قابل توجهی است. ضریب فنون ادبی در کنکور سراسری و امتحاننهایی، این درس را به یکی از مهمترین دروس دانشآموزان انسانی تبدیل کرده است.
با توجه به تاثیر قطعی امتحان نهایی در نتیجه کنکور، در زمان مطالعه باید به جنبه تستی و تشریحی مطالب توجه کرد. اولویت با یادگیری تشریحی است، چون با یادگیری کامل و مفهومی، نکات تستی را هم یاد میگیرید.
در مقاله نقش کلیدی بررسی پاسخنامه امتحانات نهایی در موفقیت دانشآموزان اهمیت بررسی پاسخنامه امتحانات نهایی را شرح دادهایم.
بهترین منابع امتحان نهایی برای درس علوم و فنون
۱- کتاب درسی
کتاب درسی علوم و فنون دوازدهم، منبع اصلی هم برای کنکور وهم برای امتحان نهایی است. پس بهترین منبع برای این درس، خود کتاب درسی است.
۲- بیست شو ماز
سری کتابهای بیست شو ماز مکملی برای یادگیری بهتر و عمیقتر کتابدرسی است. درسنامههای جامع و کامل همراه با نمونهسوالات استاندارد، از ویژگیهای بیست شو ماز است. برای مشاهده ویدئوهای جمع بندی کامل درس علوم و فنون پایه دوازدهم ویژه امتحان نهایی به صفحه بیستشو مراجعه نمایید.
۳- بانک سوالات تشریحی ماز
حل نمونهسوال برای تسلط بیشتر روی بخشهای مختلف کتاب، لازم است. میتوانید از سوالات بانک آزمون تشریحی ماز برای مرور هم استفاده کنید.
۴- سوالات نهایی سالهای گذشته
برای آشنایی با تیپ سوالات پرتکرار و بخشهای مهم کتاب علوم و فنون دوازدهم، نمونهسوالات سالهای گذشته را حل کنید تا با آمادگی بهتری در جلسه امتحان حاضر شوید.
برای دانلود و حل نمونه سوالات نهایی و شبه نهایی و دبیرخانه سالهای قبل، هر سه رشته ریاضی، تجربی و انسانی در پایههای دوازدهم و یازدهم به صفحه نمونه سوالات نهایی مراجعه نمایید.
روش مطالعهی بخشبهبخش علوم و فنون دوازدهم
۱- تاریخ ادبیات
این بخش بیشتر حفظی است، اما حفظ طوطیوار جواب نمیدهد. بهتر است تاریخ را بهصورت یک «داستان پیوسته» در ذهن بسازید. هر دوره را با ویژگیهای نثر، ویژگیهای نظم و مهمترین شاعران و نویسندگان آن مرتبط کنید. تهیهی یک جدول زمانی شخصی که خودتان آن را بنویسید، بسیار موثرتر از خواندن جدول آماده است.
۲- عروض و قافیه
عروض درسی مهارتی است، نه صرفا حفظی؛ یعنی هرچه بیشتر تمرین کنید، سریعتر و دقیقتر وزن ابیات را تشخیص میدهید. توصیه میشود:
- ابتدا هجاهای کوتاه، بلند و کشیده را کامل مسلط شوید.
- روزانه چند بیت را هجابندی و علامتگذاری کنید.
- برای قافیه، حروف اصلی قافیه و عیوب رایج آن را با مثالهای متنوع تمرین کنید.
۳- آرایههای ادبی
برای این بخش، فقط تعریفها را حفظ نکنید؛ برای هر آرایه چند مثال از متن کتاب و چند مثال بیرون از کتاب پیدا کنید تا در مواجهه با ابیات جدید امتحان نیز بتوانید آرایه را تشخیص دهید. بیشترین اشتباهات دانشآموزان در تشخیص تشبیه، استعاره، مجاز و کنایه از یکدیگر است پس روی این آرایهها زمان بیشتری بگذارید.
۴- سبکشناسی
برای هر سبک سه محور را جدا مطالعه کنید: ویژگیهای زبانی، ویژگیهای فکری و مهمترین شاعران آن سبک. مقایسهی سبکها با یکدیگر در قالب جدول، به حفظ کردن و پاسخ به سوالات تشریحی کمک زیادی میکند.
۵- قلمرو فکری
خطبهخط متن درس را با دقت بخوانید و معنی واژههای دشوار را همان لحظه یادداشت کنید. بسیاری از سوالات درک مطلب از همین جزئیات متن طرح میشود.
در مقاله اشتباهات پرتکرار دانشآموزان در امتحانات نهایی، اشتباهات پرتکرار در امتحان نهایی بررسی شده است.
نکات طلایی برای گرفتن ۲۰ در علوم و فنون دوازدهم
۱- با کتاب درسی شروع کنید؛ کتاب درسی مهمترین و اصلیترین منبع سوالات امتحان نهایی است.
۲- در کلاسهای آموزشی مخصوص نهایی ماز شرکت کنید و همراه با استاد مطالب کتاب را جمعبندی کنید. کلاسهای آمادگی نهایی برای دانشآموزانی که اشتراک الماس ماز فعال دارند، قابل استفاده است. برای ثبتنام کافیست عضو کانال تلگرام ماز یا کانال بله ماز شوید.
۳- به بارمبندی توجه کنید و برای بخشهای پرنمرهتر وقت بیشتری بگذارید.
۴- تمرینها و خودارزیابیهای پایان هر درس را کامل حل کنید. بسیاری از سوالات امتحان نهایی براساس همین تمرینها طراحی میشوند.
۵- سوالات امتحان نهایی سالهای قبل را زماندار حل کنید تا هم با سبک طراحی سوال آشنا شوید و هم سرعت پاسخگوییتان بالا برود.
۶- پاسخهای تشریحی را کامل و با جزئیات بنویسید؛ در این درس، نمرهدهی اغلب بر اساس کامل بودن پاسخ است، نه فقط درست بودن آن. با توجه به تصحیح الکترونیک برگهها در امتحان نهایی، اصول کامل کردن پاسخبرگ را رعایت کنید.
۷- مرور را در درس علوم و فنون جدی بگیرید. برای بخشهای حفظی مثل تاریخ ادبیات، از تکنیکهای مرور استفاده کنید تا مطالب در حافظهی بلندمدت بماند. انواع تکنیکها و روشهای مرور کردن در مقاله بهترین روش و تکنیکهای مرور دروس بررسی شده است.
۸- یک دفترچهی نکات شخصی درست کنید و نکاتی که بیشتر اشتباه میکنید یا فراموش میکنید را در آن یادداشت کنید. این دفترچه را شب قبل آزمون یا در زمان استراحت مرور کنید.
در مقاله ۱۲ نکته طلایی برای کسب نمره ۲۰ در امتحانات نهایی، راهکارهایی ساده برای کسب نمره کامل در امتحانات نهایی معرفی شده است.
قالب کلی امتحان علوم و فنون ادبی
امتحان علوم و فنون ادبی شامل ۵ قسمت تاریخ ادبیات، سبکشناسی، زیباییشناسی، موسیقی شعر و نقد و تحلیل نظم و نثر است.
در قسمت موسیقی شعر، معمولا ۲ نمره اختصاص به وزنیابی و ۴ نمره اختصاص به تشخیص اختیارات زبانی و وزنی و نام بحرها دارد. از قسمت اختیارات زبانی و وزنی هم معمولاً به نسبت برابر سوال طراحی میشود.
در قسمت زیباییشناسی، تلاش بر این است که از همه آرایهها با یک بارم مشخص سوال طراحی شود؛ اما به صورت کلی سوالات مربوط به درس نهم، شامل آرایههای (اغراق، ایهام و ایهام تناسب) و درس دوازدهم، شامل آرایههای (حسن تعلیل، حسآمیزی و اسلوب معادله) بیشتر موردتوجه طراحان بوده است.
در زیباییشناسی، سوالات به صورت «تشریحی و تحلیلی»، «ارتباط دادن دو ستون به هم»، «چندگزینهای» و «انتخاب از داخل کمانک» است. در قسمت نقد و تحلیل نظم و نثر، بیشتر سوالات به صورت «تحلیلی» میباشند.
| نوع سوال | بارم |
| کوتاه پاسخ، بلند پاسخ، تحلیل و بررسی و… | ۱۱.۵ |
| درست و نادرست | ۱.۲۵ |
| چندگزینهای | ۳.۲۵ |
| انتخاب پاسخ از داخل کمانک | ۳ |
| جای خالی | ۱ |
چالشیترین بخشهای علوم و فنون دوازدهم
در جدول زیر بخشهای مهم و پرتکرار علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم قرار داده شده است. در زمان مطالعه سعی کنید توجه بیشتری به این بخشها داشته باشید.
| درس | مبحث |
| اول | انجمنهای ادبی دوره افشاریه، زندیه و اوایل قاجاریه- شاعرانی که در دوره بازگشت به سبک خراسانی و عراقی شعر مینوشتند. توضیحات مربوط به صبای کاشانی و شاعرانی مثل محمدتقی بهار، سید اشرفالدین گیلانی. |
| دوم | بررسی وزن ابیاتی که در متن درس، خودارزیابی و کارگاه تحلیل فصل آمده است-ترجیح وزن همسان بر ناهمسان-گاهی هم ابیاتی از های کتاب برای تشخیص وزن انتخاب میشود. |
| سوم | کل ابیاتی که برای هر آرایه به عنوان مثال آمدهاند مهم هستند و بیشتر ابیات انتخابی از همین قسمتها است. در آرایه تلمیح، ذکر دانسته تاریخی بسیار مورد سوال قرار گرفته است. بیتهای خودارزیابیها بسیار مهم هستند. |
| چهارم | بررسی کامل سطوح زبانی، ادبی و فکری شعر و نثر/سطح زبانی شعر بیداری/سطح فکری شعر دوره بیداری/سطح ادبی نثر دو ره بیداری/سؤالات خودارزیابی این درس، هم در سؤالات سبکشناسی و هم در سوالات مربوط به نقد و تحلیل نظم و نثر بسیار مورد توجه طراحان بوده است. |
| پنجم | بررسی اختیارات تمامی ابیات موجود در درس/توجه یک و توجه دو دراختیار کوتاه تلفظ کردن مصوت بلند/ سؤالات خودارزیابی به خصوص سوال دو |
| ششم | بررسی همه ابیات درس به همراه آرایهها /در سوالات مربوط به متناقضنما، برای تشخیص این آرایه دلیل خواسته میشود. |
| هفتم | دورههای چهارگانه شعر فارسی/معرفی شاعران معاصر به خصوص پروین اعتصامی و مهدی اخوان ثالث/ نویسندگان دوره مقاومت و انقلاب همراه با آثار |
| هشتم | بررسی ابیات موجود در درس و اختیارات هر بیت به همراه سوالات خودارزیابی |
| نهم | بررسی ابیات موجود در درس/ توجه به آرایهی ایهام و ایهام تناسب |
| دهم | بررسی دقیق سطوح زبانی، ادبی و فکری شعر و نثر دوره معاصر و انقلاب/ نمادگرایی در دوره معاصر و انقلاب/ |
| یازدهم | بررسی وزن سرودههای نیمایی موجود در متن درس و خودارزیابی/تشخیص پایههای آوایی هر سروده/ نامگذاری ابیات موجود در درس/توجه به سؤالات خودارزیابی |
| دوازدهم | معمولا از ابیاتی که به عنوان مثال برای هر آرایه آمده است، سوال طرح شده است./برای تشخیص آرایههای حسآمیزی، حسن تعلیل و اسلوب معادله دلیل خواسته میشود. |
اشتراک الماس اولین و آخرین خرید کنکورت است!
اشتراک الماس شامل کلاسهای مناسب نهایی و کنکور و آزمونهای تستی حضوری و آزمون تشریحی و دوره دوپینگ و … .
جمعبندی
۱- اهمیت درس علوم و فنون: درس علوم و فنون در کنکور و امتحاننهایی نقش مهمی دارد بنابراین باید برای مطالعه این درس برنامهریزی جدی داشته باشید.
۲- روش مطالعه علوم فنون: درس علوم فنون را به شکلی که در مقاله گفته شده به ۵ قسمت تقسیم کنید و برای هر بخش روش مطالعه مخصوص را استفاده کنید.
۳- حل نمونهسوالات نهایی سالهای قبل: برای آشنایی با بخشهای مهم و پرتکرار کتاب علوم و فنون این سوالات را حل کنید.
۴- مرور منظم: مرور در درس علوم و فنون اهمیت زیادی دارد. از جدول برای نظم دادن مطالب در ذهنتان استفاده کنید.
۵- رعایت اصول نوشتن پاسخبرگ: قدم آخر برای رسیدن به نمره ۲۰، رعایت اصول کامل کردن پاسخبرگ است. جوابها را خوانا و تمیز بنویسید.
سوالات متداول
-شرکت در آزمونهای شبیهساز امتحان نهایی ماز به شما کمک میکند که با سوالات استاندارد و جدید آشنا شوید. تحلیل این سوالات راه رسیدن به نمره بیست را هموار خواهد کرد.
-یکی از بهترین انتخابها برای شب امتحان، استفاده از پادکستهای دیجیماز برای مرور است. در این پادکستها همه نکات مهمی که احتمال دارند در امتحان تکرار شوند، توضیح داده شده است.
-دوران امتحانات برای دانشآموزان روزهای پرفشاری است. با مطالعه نکات مقاله راهکارهای حفظ روحیه در دوران امتحانات، این روزها را راحتتر بگذرانید.
