اگر شما هم از آن دسته دانش‌آموزانی هستید که علی‌رغم ساعت مطالعه بالا، تراز و درصد آزمون‌هایتان پایین است حتما با ما همراه باشید. در این مطلب به بررسی مواردی می‌پردازیم که بازدهی مطالعاتی شما را بالاتر می‌برد.
- این مقاله، اولین مطلب از سری مطالب ماز درباره «مطالعه» است.
- مقاله بعدی: بهترین روش برنامه ریزی درسی + راهنمای عملی
دیروز مصاحبه یکی از رتبه برتر‌های ماز را می‌دیدم، دکتر موسوی از رتبه 8 منطقه کنکور انسانی آقای محمد‌علی یوسفی سوال پرسید:
+ چند ساعت در طول روز مطالعه داشتی؟
– کیفیت برام از مدت زمان مطالعه ارزش بیشتری داشت.
راستی اگر دوست داری مصاحبه کاملشون رو ببینی روی من کلیک کن.
زمانی که مصاحبه را دیدم به این فکر فرو رفتم که واقعا کیفیت مهّم‌تر است یا ساعت مطالعه؟ از کجا بفهمیم روش درس‌خواندنمان صحیح است یا نه؟
همین ابتدا، توجه شما را به این نمودار جلب می‌کنم:
ساعت مطالعه بالا زمانی تاثیرگذار است که با کیفیت باشد، اما چه چیزی باعث می‌شود ساعت مطالعه شما کیفیت خوبی نداشته باشد؟
- *مطالعه کردن با خستگی
- *ناامیدی
- *نداشتن برنامه‌درسی مناسب و اصولی و یکنواخت
- *عدم آگاهی از روش صحیح مطالعه دروس مختلف
- *تغذیه و خواب نامناسب
- *استرس روزهای باقی‌مانده
- و چندین دلیل دیگر…
چه روش‌هایی باعث می‌شود کیفیت مطالعه ما افزایش پیدا کند؟
حتماً داستان هیزم‌شکن را شنیدید که وقت نمی‌گذاشت تا تبر خود را تیز کند و به جای آن، ساعت‌‌ها با تلاش بیشتر به قطع کردن درخت‌ها ادامه می‌داد. به مرور تعداد درخت‌هایی که قطع می‌کرد کم و کمتر شد؛ اما اگر وقت می‌گذاشت تا تبرش را تیز کند، سرعت کار و نتیجه نهایی بهبود می‌یافت.
داستان هیزم‌شکن مصداق بارز بسیاری از ماست. قبل از اینکه سراغ مطالعه بروید بهتر است روش صحیح مطالعه دروس مختلف را بدانید تا کیفیت مطالعه خودتان را بالا ببرید، امّا چطور کیفیت درس خواندن خود را افزایش دهیم؟ در ادامه به توضیح مفصل عوامل مختلف آن می‌پردازیم.
1- شرایط اولیه
آمادگی فضای مطالعه اولین قدم شروع مطالعه است، فضای مناسب برای درس‌خواندن باید نور خوب و کافی داشته باشد و فضای اطراف شما مرتب و تمیز باشد تا تمرکز شما زمان مطالعه از بین نرود و از همه مهم‌تر در آن نقطه احساس راحتی داشته باشید. اگر سکوت محیط مطالعه برای شما خیلی مهم است جایی را انتخاب کنید که از صدای تلوزیون و… دورتر باشید یا از هدفون و هندزفری استفاده کنید.
2- آماده‌سازی پیش از مطالعه
قبل از اینکه شروع به مطالعه کنید نیاز است یک برنامه جامع و کامل داشته باشید، هدف خودتان را بدانید و میزان تلاش برای رسیدن به هدف را نیز مشخص کنید.
یک مثال: فرض کنید رشته مورد علاقه شما داروسازی است و دوست دارید در دانشگاه اصفهان تحصیل کنید، برای تحصیل در این رشته نیاز است درصدهای شما به طور میانگین حدود50% درصد باشد.
بنابراین شما سعی می‌کنید با برنامه‌ریزی درست و منظم، خود را به درصد دلخواه نزدیک کنید.
زمانی که شما برنامه درسی خودتان را داشته باشید می‌دانید امروز باید چند ساعت درس بخوانید و چه مباحثی را مطالعه و مرور کنید یا تست بزنید.
برنامه درسی را با توجه به شرایط جسمی خودتان بنویسید.
شاید به دردتان بخورد: آموزش صفر تا 100 برنامه‌ریزی درسی
زمان‌هایی که ذهن فعال‌تری دارید و تمرکزتان بالاست را به دروس تحلیلی مثل ریاضی، فیزیک یا شیمی اختصاص دهید. اگر در زمینه برنامه‌ریزی تخصص ندارید بهتر است از یک مشاور با تجربه کمک بگیرید، تبر خود را تیز کنید و انرژی خود را بر اجرای دقیق آن بگذارید.
3- شروع مطالعه
قدم اول: آماده سازی ذهن
اگر نیاز به انگیزه دارید بهتر است اهداف خودتان را مرور کنید و لحظاتی خود را در رویاهایتان غرق کنید.
مهّم‌ترین قسمت آماده‌سازی ذهن، خالی کردن ذهن از تفکرات اضافی است. بهتر است قبل از مطالعه تمام درگیری‌های ذهنی که داشتید را کنار بگذارید و همه افکار خود را روی کاغذ بیاورید. این کار نهایتاً 5 دقیقه وقت شما را خواهد گرفت اما در ادامه مطالعه‌ای با کیفیت‌تر و تمرکز بالا خواهید داشت. پس با جزئیات بنویسید که ذهنتان از این موارد پاک شود.
با این کار به ذهنتان اطمینان می‌دهید که سر فرصت به این افکار توجه خواهید کرد ولی در حال حاضر اولویت شما، مطالعه دروس مدنظرتان است.
راه حل: دفترچه‌ای به نام «دفترچه حواس‌پرتی» برای خودتان درست کنید و هر آنچه که باعث می‌شود تمرکز شما کم شود، را در آن یادداشت کنید، با این کار به ذهن خودتان قول داده‌اید که موضوعی را که یادداشت کرده‌اید را فراموش نمی‌کنید و سر فرصت به سراغ آن خواهید رفت.
توجه و تمرکز دو مورد مهم برای افزایش کیفیت مطالعه است که با تمرین و تکرار بدست می‌آید که در مقاله توجه و تمرکز؛ دو عنصر کمیاب در مطالعه کنکوری‌ها، 10 تکنیک افزایش توجه و تمرکز به شما آموزش داده شده است که پیشنهاد می‌شود حتماً آن را مطالعه کنید.
قدم دوم: مطالعه فعال
برای شروع مطالعه و بالابردن کیفیت مطالعه بهتر است مباحث را به قسمت‌های کوچک‌تری تبدیل کنید و برای آن قسمت مدت زمان مشخصی را در نظر بگیرید تا وقت زیادی را به قسمت کوچکی اختصاص ندهید با این روش می‌توانید سرعت مطالعه خودتان را هم افزایش دهید، در واقع طبق اصل پارکینسون، هر کاری به اندازه‌ای که زمان در اختیار داشته باشید طول می‌کشد.
شروع به مطالعه کنید و صرفاً مطالب را روزنامه‌وار مطالعه نکنید. سعی کنید مطالعه فعّالی داشته باشید و زیر نکات مهّمی که می‌بینید خط بکشید.
اگر بین این مطلب با مطالبی که در روزهای قبل مطالعه کرده‌اید ارتباطی وجود دارد، بهتر است آن را یادداشت کنید تا با بازیابی فعال مطالب، از فراموش شدن مطالب یادگرفته در روز قبل خودداری کنید. سعی کنید مطالب را برای خودتان دسته‌بندی کنید. نمودار و فلوچارت رسم کنید و نوت‌نویسی کنید و یا از مطالب یاد گرفته فلش کارت درست کنید یا برای خوتان جعبه لایتنر تهیه کنید که برای آشنایی بیشتر با جعبه لایتنر پیشنهاد می‌کنم حتماً مقاله مرتبط با آن را مطالعه کنید.
اگر مبحث مورد مطالعه را درست متوجه نمی‌شوید؛ یک راهکار این است که سعی کنید آن را برای دیگران توضیح دهید و اگر به‌طور ریشه‌‌ای آن مطلب را یاد نگرفته‌اید، کلاس‌های آنلاین برترین اساتید کنکور کشور در ماز در اختیار شماست.
این مسئله را فراموش نکنید که درسنامه و تدریس به تنهایی کافی نیست و باید دست به قلم شوید و نمونه سوال و نمونه تست‌های زیادی حل کنید. برای شروع می‌توانید از تست‌های ساده‌تر یا تمرین‌ها و فعالیت‌های کتاب‌های درسی استفاده کنید.
از هر تست نکات مهّم و نقاط ضعف خودتان را استخراج کنید و روی آن قسمت تمرکز کنید. چندین بار از آن مبحث تست حل کنید تا به تسلط برسید.
بهتر است بعد از چندین روز مطالعه، میزان یادگیری خودتان را بسنجید که پبشنهاد ما در این مرحله شرکت در آزمون است.
آزمون‌های الکترونیکی ماز به صورت دو هفته یکبار برگزار می‌شود که می‌توانید از برنامه راهبردی آزمون به عنوان برنامه درسی بلندمدت و از آزمون‌های ماز برای سنجش میزان یادگیری خودتان بهره ببرید.
انتخاب رتبه‌برترها در سال 1404 آزمون‌های ماز بوده است.
اگر دوست دارید سرعت مطالعه خود را افزایش دهید، مقاله‌ی “9 راهکار افزایش سرعت مطالعه” به شما کمک می‌کند در این مسیر موفق شوید.
قدم سوم: تنوع در مطالعه
ساعات مطالعاتی برنامه روزانه خود را بین دروس مختلف تقسیم کنید و با روش تکنیک مطالعه پومودورو با تقسیم زمان به بخش‌های کوتاه و پربازده، مطالعه طولانی‌تر و باکیفیت‌تری را داشته باشید و از مطالعه حجمی و زیاد در یک درس بپرهیزید.
با توجه به اهمیت دروس عمومی در امتحان‌های نهایی، توصیه می‌کنیم درس ادبیات را از ابتدای سال تحصیلی و در کنار دروس تخصصی خود مطالعه کنید.
در محیط مطالعه و حتی حالت مطالعه خود نیز تنوع ایجاد کنید. سعی کنید بصورت یکنواخت در شرایطی قرار نگیرید که برایتان خسته کننده باشد تا بتوانید تمرکز خود را حفظ کنید.
به مدت زمان استراحت و برنامه‌درسی پایبند باشید. با تمرین این روند و حرفه‌ای شدن در آن، پیشرفت را به وضوح در درس خواندن‌تان مشاهده خواهید کرد.
یکی از دلایل ضعیف بودن کیفیت مطالعه وسواس مطالعاتی است، اگر فکر می‌کنید شماهم درگیر این مشکل هستید بهتر است سریعتر این موضع رفع کنید تا کیفیت مطالعه خودتان را بالا ببرید.
با شرکت در کارگاه‌های روان‌شناسی که در اشتراک الماس با هدف از بین بردن وسواس‌های فکری و رفتاری تشکیل می‌شود می‌توانید این نوع وسواس را از بین ببرید.
سوالات متداول
–مرور با جعبه لایتنر و استفاده از تکنیک‌های خلاصه نویسی و نوت برداری بهترین روش برای جلوگیری از فراموشی است.
-دفترچه حواس‌ترپی را برای خودتان درست کنید. این کار باعث می‌شود که خیالتان راحت باشد عامل حواس‌پرتی را فراموش نمی‌کنید.
-فشار بیش از حد به مغز باعث آسیب می‌شود و مطالعه در خستگی توانایی ورود اطلاعات به حافظه بلندمدت را از شما می‌گیرد، پس ده دقیقه به مغز خود استراحت بدهید تا توان مطالعه مجدداً به شما بازگردد. چشم ها را بسته یا حرکات کششی انجام بدهید یا حتی کمی قدم بزنید و آب بنوشید.
-بله، شرکت در آزمون‌ها به شما کمک می‌کند تا به ایرادات مطاله‌ی خود پی ببرید و با نکات مورد نظر طراحان سوالات آشنا بشوید که این موضوع بر روی افزایش کیفیت و دقت مطالعاتی شما تأثیر مثبت دارد. آزمون‌های ماز در اشتراک الماس کمک بسیار زیادی به شما خواهد کرد.
موفق باشید.
