کنکور، یکی از ماراتنهای بزرگ و نفسگیر زندگی دانشآموزان و فرزندانمان است؛ ماراتنی که انرژی روانی و ذهنی زیادی میگیرد و مدیریت استرس آن در سالهای منتهی به کنکور، بزرگترین چالش آن است. در مقاله بهترین روشهای کنترل استرس برای کنکور تمام نکات مرتبط و ترفندهای کنترل استرس کنکور را توضیح دادهایم.
درست است که عمدهی تلاش و پشتکار این مسیر به عهدهی خود داوطلب است و در نهایت این خود دانشآموزان هستند که آیندهشان را رقم میزنند؛ اما باید بدانید که چگونگی حضور خانواده در کنار دانشآموزان کنکوری، میتواند نقش بسیار پررنگی در نتیجه داشته باشد.
خانه و خانواده، اولین و آخرین پناه هر فرد در شرایط دشوار زندگی است و به همین علت، نقش خانواده در مسیر پرچالش کنکور نیز غیر قابل انکار است.
این مقاله، هشتاد و دومین مطلب از سری مطالب ماز درباره «مطالعه» است.
- شروع از اولین مقاله: با رعایت این ۳ اصل، مطالعه ات را باکیفیت کن.
- مقاله بعدی: رتبههای برتر کنکور در چه مدارسی درس خواندهاند؟
اگر شما هم فرزند کنکوری دارید و میخواهید بدانید که چگونه میتوانید به بهترین نحو ممکن، در کنارش باشید و برای رسیدن به هدف کمکش کنید، خواندن این مقاله را از دست ندهید. در این مطلب از سری مقالات مشاورهای وبلاگ ماز، به طور مفصل به این مطلب مهم پرداختهایم؛ پس با ما همراه باشید.
با فرزند کنکوری چگونه رفتار کنیم؟
درک میکنیم که به عنوان والدین یک فرزند کنکوری، بخواهید با تمام وجودتان به او کمک کنید و در کنارش باشید. اما نکته اینجاست که اگر این انرژی را به صورت درست به عمل تبدیل نکنید و یا ناخواسته رفتارهای مخرب در قبال دانشآموز کنکوریتان داشته باشید، نه تنها کمکی به او نمیکنید بلکه باعث پسرفت و کاهش احتمال موفقیت دانشآموزتان نیز میشوید.
در ادامه، ۱۰ مورد از مهمترین نکاتی که باید در قبال فرزند کنکوری رعایت کنید را به تفکیک توضیح دادهایم:
۱- محیطی امن و آرام در خانه فراهم کنید.
یکی از مهمترین فاکتورهایی که خانواده در تامین آن نقش اساسی دارد، فراهم کردن محیطی آرام و بدون تنش در خانه است؛ سال کنکور پر از فشار و عدم قطعیت است؛ بنابراین خانه باید نقطه ثبات باشد نه منبع تنش!
واضح است در محیطی که همیشه صدای بلند تلویزیون و کنسولهای بازی به راه است و یا والدین در خانه جر و بحث زیاد میکنند، ذهن نمیتواند به تنهایی روی درس تمرکز کند و تمام این سر و صداهای اضافی تبدیل به بار روانی مضاعفی برای دانشآموز کنکوری میشوند؛ پس نهایت درک و توجه والدین در این مورد به این شکل است که رعایت حال فرزند کنکوریشان را بکنند. چگونه؟
- اتاقی با فضا و نور خوب و ترجیحا دور از بخش پر رفت و آمد خانه در نظر بگیرید.
- تا حد امکان سر و صدای تلویزون و… کم کنید.
- از ایجاد تنشها و بحثهای زیاد و طولانی اجتناب کنید.
- اگر در خانه فرزند کوچک دارید و تحمل سر و صدا برای فرزند کنکوریتان سخت شد، حتما شرایط رفتوآمد به یک پانسیون یا کتابخانهی آرام را برایش فراهم کنید.
- اگر داوطلب تمرکز کمی دارد، میتوانید روزهای خاصی از هفته را به سکوت کامل خانه اختصاص دهید.
۲- دانشآموزتان را از نظر مالی تامین و حمایت کافی بکنید.
منظور ما از حمایت مالی، خرجهای زیاد و اضافی و غیر ضروری نیست، بلکه تهیه و تامین حداقل نیازها و منابع مورد نیاز یک کنکوری با توجه به شرایط والدین است. در این مورد اگر والدین بتوانند به خوبی نیازسنجی و تحقیق کنند، میتوانند با یک هزینهی بهینه نیاز فرزندشان را برطرف کنند.
به عنوان مثال، خرید کتابهای کمک درسی متنوع و ناکارآمد غیرضروری است؛ در حالیکه با دانستن لیست منابع ارزان اما موثر، میتوان با هزینهای بسیار کمتر نتیجهی خوب گرفت. همچنین در مورد کلاسهای کمکآموزشی متعدد که امروزه باب شدهاند، ابتدا باید بفهمید که آیا استفاده از کلاس کمکآموزشی برای فرزند ضروری است؟ اگر اینطور باشد، آن وقت به فکر تهیهی آن باشید.
شرکت در کلاسهای کمک آموزشی مزایای بسیاری دارد که در مقاله آیا شرکت در کلاسهای کمک آموزشی برای موفقیت ضروری است؟ به آنها میپردازیم.
ماز همواره دغدغهی هم دانشآموزان کنکوری و هم والدینشان را در نظر گرفته است. به همین علت بود که بستهی جامع الماس را ارائه کرد؛ پکیج الماس ماز، کاملترین پکیج کنکوری در ایران است که شامل تمامی منابع مورد نیاز یک کنکوری از آزمون و کلاس گرفته تا دورههای مختلف است.
چیزی که الماس را خاص میکند، قیمت مقرونبهصرفهی آن است؛ چرا که با تهیهی اشتراک الماس، شما میتوانید تنها با پرداخت یکبار هزینه، فرزند کنکوریتان را تا روز کنکور از هرگونه منبع بینیاز کنید.
۳- فرزندتان را تحت کنترل شدید قرار ندهید!
گاهی والدین از روی نگرانی و دلسوزی، برنامههای فشرده درسی برای فرزندانشان اعمال میکنند؛ به گونهای که ساعتهای معمولی استراحت روزانه و یا تفریح هفتگی هم نادیده گرفته میشود. این رفتار و برخورد کنترلگرانه، مخرب است و باعث زده شدن داوطلب از درس میشود.
تنها در پشت صحنه حمایتش کنید. به عنوان یک راهکار عملی، میتوانید جلسات ۱۰ دقیقهای «گزارش هفتگی» برگزار کنید؛ نه روزانه. این کار حس کنترلگری نمیدهد اما بهطور عقلانی به دانشآموز حس نظم میدهد.
در مقاله بهترین برنامهریزی روزانه نکات مهمی را درمورد یک برنامه روزانه استاندارد بررسی میکنیم. همچنین صفر تا صد برنامهریزی را در مقاله بهترین روش برنامه ریزی درسی + راهنمای عملی به شما یاد دادهایم.
۴- داوطلب کنکوری را کامل به حال خودش رها نکنید!
همانطور که کنترل شدید و برنامههای سنگین و اجباری آسیبزننده است، اینکه فرزندتان را کامل به حال خودش رها کنید و به او حمایت عاطفی کافی ندهید نیز بد است. پس چطور تعادل ایجاد کنیم؟
- گاهی درباره روند درس خواندنش سؤال کنید (بدون بازخواست).
- اگر نشانههای ناامیدی یا استرس دیدید، وارد عمل شوید.
- اجازه دهید مشکلاتش را به زبان خودش توضیح دهد.
- هفتهای یکبار آزمونها، کارنامه یا روند مطالعهاش را بهصورت خیلی کوتاه مرور کنید؛ برای اینکه ببیند موضوع برای شما مهم است.
مطالعه مقاله تحلیل عملکرد دانشآموزان در آزمونهای ماز، برای آگاهی از اشتباهات رایج و راهحل آنها خالی از لطف نیست.
۵- حس علاقه و امنیت عاطفی به فرزندتان بدهید!
اصلا علاقه و مهرتان را مشروط به نتیجهی خوب گرفتن در آزمونها و… نکنید! این کار بیش از آن چیزی که فکر میکنید به روان فرزندتان آسیب میزند! این کار، به ذهن او این سیگنال میفرستد که اگر باهوش و همیشه عالی و همیشه موفق نباشی، دوستداشتنی نخواهی بود!
پس همواره، با صحبت و رفتارهایتان، به دانشآموز حس امنیت عاطفی بدهید؛ یعنی اینکه هر نتیجهای بگیرد، باز هم ارزشمند و دوستداشتنی برای پدر و مادر است.
۶- مهمانی و مسافرتهای زیاد را تعطیل کنید!
آیا به دید و بازدیدهای همیشگی عادت دارید؟ یا فامیلها همیشه زیاد به خانهتان رفتوآمد داشتهاند؟ معمولا خانوادگی اهل مسافرت هستید و زیاد سفر میرفتید؟
مهم نیست! شما والدین فرزند کنکوریتان باید این درک را داشته باشید که تمام این موارد در سال کنکور باید به خاطر آرامش و راحتی فرزندتان محدود شوند. همچنین، میتوانید محترمانه از اقوام بخواهید که به خاطر شرایط فرزندتان، لازم است کمتر در خانه رفتوآمد و سر و صدا باشد.
۷- در قبال فرزندتان کمالگرا نباشید!
بسیاری از والدین به اشتباه فکر میکنند اینکه همیشه برای کسب بهترین نتایج به فرزندشان فشار وارد کنند، اثر مثبتی در نتیجه دارد. لازم است به این دسته از والدین عزیز بگوییم میل به کمال بیش از حد یک بیماری روانشناختی است!
فرزندتان برای برآورده کردن آرزوی دستنیافتهی شما یا برآورده کردن افکار بهترینخواه شما به دنیا نیامده است؛ بلکه او تواناییها، استعدادها و اهداف خودش را دارد و شما باید با شناخت کافی از ظرفیت فرزندتان، توقع معقولی از او داشته باشید.
۸- مقایسه کردن فرزند کنکوری ممنوع!
پسرداییات را دیدی که فلان رشته قبول شد؟ دختر همسایه را دیدی که وضعش از ما بدتر است اما رتبهی آزمونش چقدر خوب شده؟ مگر تو چه چیزی از دوستت کمتر داری که این آزمون را خوب ندادی؟!
اینها جملاتی هستند که در والدین مقایسهگر زیاد شنیده میشوند. اگر کمی مطالعه کنید، متوجه میشوید که این قبیل مقایسهها کاملا مخرب هستند و هیچگونه کمکی در جهت رشد فرزندتان نمیکنند. جایگزین این رفتار مخرب، درک و تعامل است. یعنی بتوانید به فرزندتان به طور موثر گوش بدهید، مشکلش را ریشهیابی کنید و سعی کنید در جهت رفع آن مشکل، حامی او باشید.
اشتراک الماس اولین و آخرین خرید کنکورت است!
۹- تحقیر و سرزنش را اصلا امتحان نکنید!
ممکن است گاهی فکر کنید اگر غرور و شخصیت فرزندتان را با برچسبهایی مانند بیعرضه، بیخیال، تنبل و… زیر سوال ببرید، اصطلاحا ممکن است به غرورش بر بخورد و به خودش بیاید! اما دست نگه دارید؛ کاملا اشتباه میکنید!
اینگونه رفتارها مانند برچسبزدن نه تنها کمکی به او نمیکند، بلکه باعث افت بیشترش میشود. این افت بیشتر در ادامه باعث میشود دانشآموز واقعا آن برچسب را باور کند و دیگر تلاشی برای غلبه به آن نکند.
۱۰- اگر کنکور قبول نشد، کنارش باشید نه در مقابلش!
به او یادآوری کنید که کنکور تنها راه موفقیت نیست و راههای زیاد دیگری هستند. هر فردی استعداد و ظرفیت خاص خودش را دارد و شاید اصلا مسیر درس و دانشگاه مخصوص او نیست؛ در کنارش باشید و به تصمیمش برای ماندن یا نماندن پشت کنکور کمک کنید. در نهایت اگر تصمیم به ماندن گرفت، کمکش کنید تا ایراداتش را بفهمد و آنها را برای سال بعد برطرف کند.
در مقاله پشت کنکور بمونم یا برم؟ سعی میکنیم به شما کمک کنیم تا بهترین راه را انتخاب کنید.
نتیجهگیری
در این مقاله به ویژگیهای یک خانواده کنکوری موفق پرداختیم:
۱- نه خانوادهای است که سختگیری کند و نه خانوادهای که فرزند را رها کند.
۲- والدین مؤثر کسانیاند که فضای آرام، حمایت عاطفی، رابطه امن و نظارت منطقی فراهم میکنند.
۳- مهمترین نقش خانواده این است که فشار اضافه تولید نکند و درعینحال کنار دانشآموز بایستد تا او بتواند در بهترین وضعیت ذهنی، تلاش خود را انجام دهد.
۴- موفقیت کنکور نتیجه یک همکاری است: تلاش داوطلب + آرامش محیط + حمایت خانواده.
سوالات متداول
+اگر فرزندم واقعیت را درباره میزان مطالعه یا آزمونها نمیگوید چه کنم؟
-عدم صداقت معمولاً از ترس سرزنش و فشار ایجاد میشود. بهترین کار این است که فضای گفتوگو را امن کنید؛ یعنی بهجای بازخواست، شنونده باشید. به او بگویید: «اگر صادق باشی، بهتر میتوانم کمکت کنم.» وقتی ترس از قضاوت کم شود، صداقت بیشتر میشود.
+اگر فرزندم در آزمونها افت کرد، والدین چه واکنشی باید نشان دهند؟
-اول احساسات او را بپذیرید، سپس با کمک مشاور یا تحلیلهای آزمون، دلایل افت را پیدا کنید: خواب نامنظم، کمبود تمرین، اشتباهات مفهومی، یا عدم مدیریت زمان. تغییرات کوچک برنامه معمولاً اثر بزرگ دارد. مهمتر اینکه بعد از یک آزمون بد، هرگز فشار اضافی وارد نکنید.
در مقاله کامل ترین روش تحلیل آزمون؛ ۱۱ گام موثر در تحلیل آزمون بررسی شده است.
+آیا استفاده از مشاور کنکور لازم است؟
-ضروری نیست، اما بسیار مفید است. یک مشاور متخصص میتواند برنامه استاندارد، آنالیز آزمون، تعیین منابع، پیگیری و انگیزه پایدار ایجاد کند؛ چیزهایی که بسیاری از والدین امکان یا تخصصش را ندارند. اگر امکان مالی دارید، حتی یک جلسه مشاوره در ماه کمککننده است.
در مقاله نقش مشاوره تحصیلی در موفقیت داوطلبان کنکور به بررسی تاثیر مشاور تحصیلی در گذر از مسیر پرچالش کنکور و رسیدن به موفقیت میپردازیم.
